सामूहिक वन व्यवस्थापन

श्री सतीश भिवराव शिवणकर
श्री धनपाल जगण नारनवरे 

सामूहिक वन व्यवस्थापन – माहिती

सामूहिक वन व्यवस्थापन (सावव्य/Community Forest Management) हा गावातील वनक्षेत्राचे संरक्षण, संवर्धन आणि शाश्वत वापर सुनिश्चित करण्यासाठी ग्रामसभा व स्थानिक समुदाय यांच्या सहभागातून राबविला जाणारा महत्वाचा उपक्रम आहे. या माध्यमातून वनसंपत्तीचे रक्षण, जैवविविधतेचा वाढ, तसेच गावाच्या आर्थिक विकासास मदत मिळते.

मुख्य उद्दिष्टे

• वनक्षेत्राचे संरक्षण व संवर्धन ग्रामस्थांच्या सक्रिय सहभागातून करणे.

• वनाधारित उपजीविकेला चालना देणे आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी देणे.

• जैवविविधता वाढवणे आणि पर्यावरणीय समतोल राखणे.

• अनधिकृत वृक्षतोड, अतिक्रमण व वननाश रोखणे.

• वनव्यवस्थापनातील निर्णय प्रक्रियेत ग्रामसभेचा सहभाग वाढवणे.

  
  

प्रमुख कार्य

• • वनक्षेत्रात वृक्षारोपण, पुनर्वनीकरण व गवत/वनौषधींचे संवर्धन.

  • वनक्षेत्राच्या देखरेखीकरिता समितीद्वारे संयुक्त गस्त व निरीक्षण.

  • लाकूड, बांबू, इंधन, चारापूरवठा इत्यादींचा नियंत्रित व नियोजित वापर.

  • वनातील नैसर्गिक संपत्तीचा शाश्वत वापर करण्यासाठी ग्रामसभेने ठरविलेल्या नियमांचे पालन.

  • वनाधारित रोजगार निर्मितीसाठी उपक्रम राबविणे.